Σημαντικές αλλαγές ισχύουν πλέον στις συντάξεις χηρείας, μετά τη νέα ρύθμιση που εφαρμόζεται από τις συντάξεις μηνός Σεπτεμβρίου 2026.
Η βασικότερη αλλαγή αφορά χιλιάδες συνταξιούχους, κυρίως του Δημοσίου, οι οποίοι είχαν δει τη σύνταξη χηρείας τους να μειώνεται μετά την πρώτη τριετία επειδή εργάζονταν ή λάμβαναν παράλληλα δική τους σύνταξη.
Επιστροφή της σύνταξης από το 35% στο 70%
Με το άρθρο 91 του ν. 5322/2026 καταργήθηκε η περικοπή που προβλεπόταν μετά την πάροδο τριών ετών από τη χορήγηση της σύνταξης λόγω θανάτου.
Μέχρι σήμερα, όταν ο δικαιούχος εργαζόταν ή λάμβανε και δική του σύνταξη, μετά την πρώτη τριετία η σύνταξη χηρείας μπορούσε να μειωθεί από το 70% στο 35% της σύνταξης του θανόντος.
Η περικοπή αυτή πλέον καταργήθηκε.
Έτσι, περισσότεροι από 8.500 συνταξιούχοι, στους οποίους η μείωση είχε ήδη εφαρμοστεί, είδαν με τις συντάξεις Σεπτεμβρίου 2026 το ποσό της σύνταξης χηρείας τους να επανέρχεται στα επίπεδα πριν από την περικοπή.
Για παράδειγμα, εάν από σύνταξη θανόντος ύψους 1.380 ευρώ η σύνταξη χηρείας ανερχόταν σε 966 ευρώ και μετά την τριετία είχε περιοριστεί στα 483 ευρώ, πλέον επανέρχεται στα 966 ευρώ.
Τι ισχύει για όσους δεν είχαν υποστεί την περικοπή
Η αλλαγή αφορά και περισσότερους από 75.000 δικαιούχους συντάξεων χηρείας, κυρίως του ιδιωτικού τομέα, στους οποίους η προβλεπόμενη περικοπή δεν είχε εφαρμοστεί στην πράξη.
Οι συγκεκριμένοι συνταξιούχοι δεν βλέπουν κάποια νέα αύξηση, καθώς ήδη λάμβαναν το μεγαλύτερο ποσό. Διασφαλίζεται, όμως, ότι η σύνταξή τους δεν θα μειωθεί στο μέλλον και, παράλληλα, ότι δεν θα αναζητηθούν από τον e-ΕΦΚΑ αναδρομικά ποσά λόγω της μη εφαρμογής της παλαιότερης περικοπής.
Διατηρούνται και οι δύο εθνικές συντάξεις
Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η ρύθμιση για όσους λαμβάνουν ταυτόχρονα δική τους σύνταξη γήρατος ή αναπηρίας και σύνταξη λόγω θανάτου.
Πλέον κατοχυρώνεται ότι διατηρούν τόσο την εθνική σύνταξη που αντιστοιχεί στο δικό τους ασφαλιστικό δικαίωμα όσο και την εθνική σύνταξη που περιλαμβάνεται στη σύνταξη χηρείας.
Με τον τρόπο αυτό προστατεύονται περίπου 122.000 συνταξιούχοι από μια πρόσθετη μείωση του εισοδήματός τους.
Τι γίνεται με τα αναδρομικά των προηγούμενων ετών
Η νέα ρύθμιση αποκαθιστά τις συντάξεις από τον Σεπτέμβριο του 2026 και μετά. Δεν προβλέπει, όμως, αυτόματη επιστροφή των ποσών που είχαν περικοπεί τα προηγούμενα χρόνια.
Το ζήτημα αυτό παραμένει ιδιαίτερα σημαντικό για τους συνταξιούχους του Δημοσίου που από το 2020 έως και το 2026 λάμβαναν σύνταξη χηρείας μειωμένη στο 35%, την ώρα που σε άλλες κατηγορίες συνταξιούχων η ίδια περικοπή δεν είχε εφαρμοστεί.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει επισημάνει ότι η διαφορετική αυτή μεταχείριση ενδέχεται να οδηγήσει σε δικαστικές αξιώσεις για την αναδρομική καταβολή της διαφοράς μεταξύ του 35% και του 70%.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι τα αναδρομικά θα καταβληθούν αυτόματα. Κάθε περίπτωση χρειάζεται ξεχωριστή εξέταση, τόσο ως προς το ύψος των περικοπών όσο και ως προς τη δυνατότητα και τον τρόπο διεκδίκησής τους.
Ποιοι παραμένουν εκτός της νέας ρύθμισης
Το σημαντικότερο ζήτημα που εξακολουθεί να παραμένει ανοιχτό αφορά περίπου 60.000 παλαιές συντάξεις χηρείας του Δημοσίου, οι οποίες είχαν απονεμηθεί πριν από τις 13 Μαΐου 2016.
Οι συγκεκριμένες συντάξεις δεν υπάγονται στο νέο καθεστώς και συνεχίζουν να διέπονται από τις παλαιότερες διατάξεις.
Έτσι, όταν τόσο η προσωπική σύνταξη όσο και η σύνταξη χηρείας προέρχονται από το Δημόσιο, εξακολουθούν να υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες ο συνταξιούχος καλείται να επιλέξει ποια από τις δύο συντάξεις θα υποστεί τη σημαντική προβλεπόμενη μείωση.
Η κατηγορία αυτή αποτελεί σήμερα το βασικό κενό της νέας ρύθμισης και ενδέχεται να απαιτηθεί νέα νομοθετική παρέμβαση προκειμένου να υπάρξει ενιαία αντιμετώπιση.
Τι πρέπει να προσέξουν οι συνταξιούχοι
Οι δικαιούχοι σύνταξης χηρείας είναι σκόπιμο να ελέγξουν το ενημερωτικό σημείωμα της σύνταξής τους και να διαπιστώσουν εάν εφαρμόστηκε σωστά η νέα ρύθμιση.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις περιπτώσεις όπου είχε ήδη επιβληθεί περικοπή μετά την τριετία, στις παλαιές συντάξεις του Δημοσίου πριν από τις 13.05.2016 και σε όσους εξετάζουν το ενδεχόμενο αναδρομικής διεκδίκησης ποσών προηγούμενων ετών.
Η νέα ρύθμιση αποτελεί σημαντική αλλαγή για χιλιάδες δικαιούχους, χωρίς όμως να επιλύει όλα τα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί διαχρονικά στις συντάξεις λόγω θανάτου.