Η υπερεργασία συχνά συγχέεται με την υπερωρία. Ωστόσο, πρόκειται για δύο διαφορετικές έννοιες και το βασικό κριτήριο για να διαπιστωθεί αν υπάρχει υπερεργασία είναι ο συνολικός χρόνος εργασίας μέσα στην εβδομάδα.
Στο πενθήμερο σύστημα εργασίας, υπερεργασία υπάρχει όταν ο εργαζόμενος απασχολείται πάνω από 40 και έως 45 ώρες την εβδομάδα. Πρόκειται, δηλαδή, για την 41η έως και την 45η ώρα εργασίας.
Στο εξαήμερο, υπερεργασία θεωρείται η απασχόληση πάνω από 40 και έως 48 ώρες την εβδομάδα. Οι ώρες υπερεργασίας αμείβονται με το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά 20%.
Η 9η ώρα εργασίας δεν σημαίνει πάντα υπερεργασία
Εδώ βρίσκεται μία σημαντική λεπτομέρεια.
Στο πενθήμερο, το γεγονός ότι ένας εργαζόμενος εργάστηκε μία ημέρα 9 ώρες αντί για 8 δεν αρκεί από μόνο του για να υπάρξει υπερεργασία. Πρέπει στο τέλος της συγκεκριμένης εβδομάδας να έχει ξεπεραστεί συνολικά το όριο των 40 ωρών.
Για παράδειγμα, εάν κάποιος εργαστεί 9 ώρες για τέσσερις ημέρες αλλά λιγότερες ώρες την πέμπτη ημέρα, έτσι ώστε το εβδομαδιαίο σύνολο να παραμείνει στις 40 ώρες, δεν δημιουργείται υπερεργασία για τις επιπλέον αυτές ώρες.
Αντίστοιχα, στο εξαήμερο η συνήθης κατανομή των 40 ωρών αντιστοιχεί σε 6 ώρες και 40 λεπτά ημερησίως και υπερεργασία υπάρχει εφόσον ξεπεραστούν συνολικά οι 40 ώρες την εβδομάδα, μέχρι το όριο των 48 ωρών.
Τι γίνεται αν ο εργαζόμενος απουσιάσει μέσα στην εβδομάδα;
Η απάντηση εξαρτάται από τον λόγο της απουσίας.
Εάν υπάρχει αδικαιολόγητη απουσία ή άδεια άνευ αποδοχών, λαμβάνεται καταρχήν υπόψη η πραγματική απασχόληση. Έτσι, εάν εξαιτίας της απουσίας ο συνολικός χρόνος εργασίας δεν ξεπεράσει τις 40 ώρες, δεν γεννάται δικαίωμα αμοιβής υπερεργασίας για τις ώρες από την 8η έως την 9η που πραγματοποιήθηκαν τις υπόλοιπες ημέρες.
Διαφορετική είναι η αντιμετώπιση όταν η απουσία οφείλεται σε ασθένεια, άλλο ανυπαίτιο κώλυμα, άσκηση νόμιμου δικαιώματος του εργαζομένου ή σε λόγο για τον οποίο ευθύνεται ο εργοδότης. Στις περιπτώσεις αυτές, κατά την κρατούσα ερμηνεία, ο αντίστοιχος χρόνος δεν αφαιρείται από το προγραμματισμένο εβδομαδιαίο ωράριο, αλλά λαμβάνεται υπόψη «πλασματικά» σαν να είχε παρασχεθεί η εργασία. Το ίδιο ισχύει καταρχήν και για ημέρες αργίας καθώς και για την κανονική ετήσια άδεια.
Υπερεργασία και υπερωρία δεν είναι το ίδιο
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν ξεπερνιούνται τα ημερήσια όρια. Στο πενθήμερο, εργασία πέρα από την 9η ώρα ημερησίως, και στο εξαήμερο εργασία πέρα από την 8η ώρα, μπορεί να χαρακτηριστεί υπερωριακή απασχόληση, ακόμη και αν το συνολικό εβδομαδιαίο ωράριο δεν έχει υπερβεί τις 40 ώρες.
Αντίστοιχα, απασχόληση πάνω από 45 ώρες την εβδομάδα στο πενθήμερο ή πάνω από 48 ώρες στο εξαήμερο υπάγεται πλέον στους κανόνες της υπερωρίας.
Συμπέρασμα
Το αν υπάρχει υπερεργασία δεν κρίνεται απλώς από το πόσες ώρες εργάστηκε κάποιος μία συγκεκριμένη ημέρα. Το κρίσιμο στοιχείο είναι, κατά κανόνα, αν ξεπεράστηκαν οι 40 ώρες εργασίας μέσα στην εβδομάδα.
Παράλληλα, πρέπει να εξετάζεται ο λόγος τυχόν απουσίας του εργαζομένου, καθώς η κανονική άδεια, η ασθένεια ή άλλη δικαιολογημένη απουσία δεν αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο όπως η αδικαιολόγητη απουσία ή η άδεια άνευ αποδοχών.
Για τον λόγο αυτό, σε περιπτώσεις διαφορών ως προς την καταβολή υπερεργασίας ή υπερωριών, απαιτείται εξέταση του πραγματικού και προγραμματισμένου ωραρίου της συγκεκριμένης εβδομάδας και των ιδιαίτερων συνθηκών της απασχόλησης.